Էդգար Ալեքսանյանի ուսումնական բլոգ

Սկսենք ամենաշոկային փաստից։ Մեր օրգանիզմի բջիջների մեծ մասը ոչ թե մեր սեփական, այլ հենց բակտերիաների բջիջներն են։ Նրանք գերազանցում են մեր սեփական բջիջները մոտ 10 անգամ, իսկ նրանց թիվը հասնում է տրիլիոնների։

Բակտերիաները կյանքի ամենատարածված ձևն են և բաղկացած են ընդամենը մեկ բջջից։ Նրանք այնքան փոքր են, որ հնարավոր է տեսնել միայն մանրադիտակով։ 

Առողջ մարդու օրգանիզմում ապրում են 300-500 տեսակի բակտերիաներ, որոնց քանակը հասնում է 100 տրիլիոնի։ Այստեղ կարևոր է տարբերել լավ և վատ բակտերիաները։ Օգտակար բակտերիաները հիմնականում պատկանում են բիֆիդոբակտերիաների կամ լակտոբակտերիաների (կաթնաթթու) ընտանիքին։ 

Օգտակար բակտերիաներ է պարունակում հետևյալ մթերքը՝ 

• նարինե, 
• յոգուրտ, 
• կեֆիր, 
• սերուցքային պանիր, 
• թթու կաղամբ, 
• թթու վարունգ, 

1. Բնագիտության դասընթացից ձեռք բերած գի­տելիքներից օգտվելով՝ առօրյա փորձի հիման վրա բերե՛ք ֆիզիկական եւ քիմիական երեւույթ­ների, ինչպես նաեւ մարդու կողմից դրանց օգտագործման օրինակներ:

ֆիզիկական երեվույթն այնե երբ ինչ որ իր կոտրվելուց հետո նոր նյութ չի առաչացնում։

քիմիական երեվույթն անե երբ ջուրն եռում է և առաչանում գոլոշի։

2. Նշված երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական, որոնք՝ քիմիական.

ա) երկաթի ժանգոտումը, քիմիական վորովհետրև առաջանում է ջանգ։
բ) ջրի սառչումը, ֆիզիկական որովհետև ջուրը դառնում է սառույց։
գ) բենզինի այրումը, քիմիական որոհետև բենինը դառնում է կրակ։

դ) ալումինի հալումը: ֆիզիկական վորովհետև մնալու է նույն ալյումինը։

3. Որո՞նք են քիմիական փոխարկումերի արտաքին նշանները: Պարզաբանե՛ք կոնկրետ օրինակներով:

օրինակ թուղթն վառելու ընթացքում կըզգանք հոտի գույնի լույսի փոփոխումներ

2)

ա)2:( -6 7/13 + 3 17/39)=

1)6 7/13 — 3 17/39=-3 21-17/39=-3 4/39

2)2: ( -3 4/39)=2: (-121/39)=2x(-39/121)=- 78/121

գ)6x(-1.25)+(-4):(-1 1/3)

1)6x(-1.25)=-7.5

2)(-4):(-1 1/3)

4:4/3=4×3/4=3

3)-7.5+3=4.5

6)

ա)-2×3=-6

գ)0.5:4=0.125

ե)(2+3)x2=10

է)(7×2)x2=28

7)

ա)1×5+4×4=21կմ

21:5=4.2 կմ/ժամ

8)

ա)

Ընթերցել 

Վիլյամ Սարոյան ,,Քո կյանքի ժամերը,,

Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ այդ քաղցր ժամերին ո՛չ քեզ, ո՛չ էլ կողքիդ ապրողներին չդիպչեն ապականություննու մահը: Ամենուրեք փնտրիր բարի՛ն ու հենց հայտնաբերես, հանի՛ր լույս աշխարհ իր թաքստոցից, թող բարությունը լինի անկաշկանդ ու չամաչի ինքն իրենից:
Աչքի լույսի պես պահի՛ր, փայփայի՛ր մարդկայնության ամենաչնչին նշույլներն անգամ, քանի որ դա է ընդդիմանում մահվանը, թեև այն
անցավոր է:
Ամեն ինչի մեջ գտի՛ր լուսավորը, գտի՛ր այն, ինչ չի կարող արատավորվել: Եթե մեկնումեկի սրտում առաքինությունը պահ է մտել ահով ու կսկիծով` արար աշխարհի ծաղր ու ծանակից մազապուրծ եղած, քաջալերի՛ր նրան:
Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ, որովհետև դա վայել չէ պայծառատես աչք ու բարի սիրտ ունեցողին: Ոչ մեկին մի՛ ենթարկվիր, բայց և ոչ մեկին էլ քեզ մի՛ ենթարկիր: Հիշի՛ր, որ ամեն մարդ քո նմանակն է: Ամեն մեկի մեղքը նաև քո մեղքն է, և բոլոր անմեղներն իրենց անմեղությունը կիսում են քեզ հետ:
Արհամարի՛ր չարիքն ու անազնվությունը, բայց ոչ չար ու անազնիվ մարդկանց. հասկացի՛ր սա: Մի՛ ամաչիր բարի ու քնքուշ լինել…
Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ քեզ բաժին ընկած ժամերին չավելացնես աշխարհի վիշտն ու տառապանքը, այլ ժպիտով ընդունես նրա անսահման լույսն ու խորհուրդը:

1. Էլ. բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր ընդգծված բառերը: 

2.Ի՞նչ ես հասկանում «կյանքի ժամեր» ասելով:

3. Ինչո՞ւ է հեղինակը կարծում, որ արտաքին տեսքը կարող է խաբուսիկ լինել:Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ…

4. Ինչպես պետք է ապրել կյանքի ժամերը՝ ա․ ըստ հեղինակի, բ․ ըստ քեզ։ 

5. Հատվածից դուրս գրի՛ր ամենահետաքրքիր և քեզ դուր եկած միտքը, մեկնաբանի՛ր: 

• Աղայան ,,Անահիտ,,
• Աղայան ,,Ցախավելի գաղտնիքը,,
• Սահյան ,,Այս իմ հրաշք աշխարհն է,,
• Աղայան ,,Եղեգնուհին,,
• ,,Գանձանակ,,
• Գանձակ
• Ռոդարի ,,Մանուշակը Հյուսիսային բևեռում,,
• Ռոդարի ,,Հսկայի մազերը,,
• Հսկայի մազերը
• Ռոդարի ,,Միդիաս թագավորը,,
• Ստեղծագործական աշխատանքներ, շարադրություններ 
• Գրադարանում կարդացած գրքերի ամսական հաշվետվություն
• Գրադարան 
• Սահյանից որևէ բանաստեղծության ձայնագրություն կամ տեսագրություն
• Այլ աշխատանքներ 
• Գնահատե՛ք ապրիլ ամսվա ձեր աշխատանքը և հիմնավորեք։ 

• Ճանապարհ, որը ոչ մի տեղ չի տանում,
• Ճանապարհ, որ ոչ մի տեղ չի տանում
• Գրաբարյան առաջադրանք
• Գրաբար
• Ճշմարտության մոլորակը,
• Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական,
• ԿԱՐԴԱԼ ԲԱՅԸ ՉԻ ՍԻՐՈՒՄ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆ
• Մի գիշեր անտառում, 
• Գրաբարյան առաջադրանք․ Արծիվ և նետ
• Գրաբար
• Ժակ Պրևեր․
• Ավելի վատ,
• Ջրի կաթիլը,
• Ջրի կաթիլը 
• Կորսված օրեր
• Մայիս ամսվա ընթացքում գրադարանում կարդացած գրքերի հաշվետվություն,
• Գրադարան 
• Ստեղծագործական աշխատանքներ,
• Այլ
• Գնահատե՛ք ձեր մայիս ամսվա աշխատանքը և հիմնավորեք։ 

Իմ Կարդացած գրքերից են էմիլը․ տիեզերքում կորած․ գաղտնի բանաձևը․ Ամազոնյան արկած․ հուշումների քարանձավ։

Արծիւ եւ նետ

Արծիւն երթայր յերկինս, եւ հարին զնա նետիւ: Եւ նա զարմացաւ, թէ ո՞վ զայս արար:

 Հայեցաւ եւ ետես զնետն` զփետուրն իւր եւ ասէ.

 – Վա՛յ ինձ, զի յինէն է պատճառ սպանման իմոյ:

Բառարան

երթայր – գնում էր

յերկինս – երկնքում

հարին – խփեցին

զնա – նրան

նետիւ – նետով

արար – արեց

հայեցաւ – նայեց

ետես – տեսավ

իւր – իր

ասէ – ասում է

զի – որ, որովհետև, քանի որ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ճիշտ կարդա այս բառերը.

յերկինս, յինէն, իմոյ, զնա, զնետն, զփետուրն, իւր:

2.Աշխարհաբար դարձրու այս բառակապակցությունները.

զփետուրն իւր, պատճառ սպանման իմոյ:

Փետուրն իր, պատճառն էր իր սպանության։

3.Առակն աշխարհաբար դարձրու:

Արծիվ եւ նետ

Արծիվը գնում էր երկնքով, և խփեցին նրան նետով: Եվ նա զարմացավ, թէ ո՞վ այս արեց:

Նայեց և տեսավ նետը իր փետուրից է և ասաց.

 – Վա՛յ ինձ, որ ես եմ իմ սպանման պատճառը:

4.Կարդա առակն առանց երկրորդ նախադասության: Առակի բովանդակությունը փոխվե՞ց:

չէ

5.Բացատրիր զարմացաւ բառի գործածությունը (բառը ճիշտ և տեղի՞ն է գործածված):

Անշուշտ, տեսած կլինեք խոշորացույց` կլոր, կորնթարդ, որի միջով բոլորիրերն իրենց իրական չափերից հարյուր անգամ մեծ են երևում: Եթե նայես պատահական ջրափոսից վերցրած կաթիլին, կտեսնես հազարավորզարմանալի գազանիկներ, որոնք ջրի մեջ առհասարակ նկատելի չեն, թեևկան ու այնտեղ են, իհարկե:
Նայում ես մի այդպիսի կաթիլի, ու քո առաջ, ոչ ավել, ոչ պակաս, միամբողջ ափսե էակներ են վխտում, զեռում, թռչկոտում, կծում միմյանցառջևի կամ ետևի թաթիկը, մերթ այս հանգույցը, մերթ այն վերջույթը, բայց այդուհանդերձ յուրովի ուրախանում ու զվարճանում են:

Լինում է, չի լինում մի ծերուկ է լինում, որին բոլորը կոչում են Հոգսեն Զննող: Նրա անունն էր, ինչ արած: Նա իր հոգսն էհամարում զննել ամեն ինչ` դրանցից դուրս կորզելով այն ամենը, ինչ հնարավոր է: Իսկ եթե չէր հաջողվում դրան հասնելսովորական ճանապարհով, դիմում էր կախարդության:

Նա, ուրեմն, մի անգամ նստել ու խոշորացույցով զննում էր հենց ճահճից վերցրած ջրի մի կաթիլ: Աստված իմ Աստված, ո՜նցէին այդ գազանիկներն այդտեղ վխտում ու եռուզեռում: Հազարավո՜ր, հազարավո՜ր, ու բոլորն էլ ոստոստում էին, վազվզում,կծոտում, խփշտում ու խժռում մեկմեկու:

— Նողկալի է,- բացականչեց ծերուկ Հոգսեն Զննողը:- Հնարավոր չէ՞ դրանց մի կերպ հանդարտեցնել, կարգ ու կանոն մտցնելդրանց կյանքի մեջ, որպեսզի յուրաքանչյուրն իմանա իր տեղն ու իրավունքները:

Ծերուկը մտածեց-մտածեց, բայց ոչ մի հնար չգտավ: Ստիպված էր կախարդության դիմել:

— Արի կլինիդրանց ներկեմ, որպեսզի լավ աչքի զարնեն,- ասաց ու նրանց վրա քիչ կաթեցրեց կարմիր գինի հիշեցնող ինչ-որհեղուկ. բայց դա գինի չէր, այլ վհուկի արյուն, և այն էլ ամենաառաջնակարգ: Բոլոր տարօրինակ գազանիկները հանկարծկարմրավուն երանգ առան, և ջրի կաթիլն այժմ կարելի էր մի ամբողջ քաղաքի տեղ դնել, ուր զեռում են մեերկ վայրենիներ:

— Ինչ բանի ես. դա ի՞նչ է,- հարցրեց ծերուկին մի այլ կախարդ, որն անուն չուներ և հենց դրանով էլ տարբերվում էրմյուսներից:

— Կարո՞ղ եսկռահիր,- արձագանքեց Հոգսեն Զննողը:- Թե որ կռահես ինչ է քեզ կնվիրեմ: Բայց գլխի ընկնելը հեշտ չէ,մանավանդ որ չգիտես` ինչն ինչոց է:

Անանուն կախարդն աչքը մոտեցրեց փքապակուն: Ա ՜յ քեզ բան. նրա աչքի առաջ մի ամբողջ քաղաք էր փռվածվխտացողմարդկանցով լեցուն, բայց բոլորն էլ մերկ էին դեսուդեն վազ տալիս: Խելքից դուրս բան էր. սարսափ, զարհուրանք: Բայցամենազարհուրելին այն էր, որ նրանք անխղճաբար հրմշտում, բոթում, ճանկռոտում, խածնում ու պատառ-պատառ էին անումիրար: Ով ցածում էր անպատճառ փորձում էր վեր մագլցել, ով վերևում էր` ցած էր ընկնում:

— Մի տե՜ս, մի տե՜ս, հրե ՜ն այն մեկի ոտքն իմից երկար է, թող կորչի, թող վերանա: Իսկ սա՜. ականջի հետևի ելունդիննայեք. մանր ու ցավոտ: Ուրեմն թող ավելի ցավի:

Ու նրանք կծոտում էին խեղճին, պատառոտում ու խժռում այն բանի համար, որ մանրիկ ուռուցք ուներ: Տեսնեն` ինչ-որ մեկնիր համար նստել է զգաստ, կարմիր օրիորդի պես, ոչ մեկին չի դիպչում, միայն թե իրեն չդիպչեն: էդ էր պակաս. վրա էինպրծնում, քաշքշում, ոտնատակ տալիս, մինչև որ հետքն անգամ չմնա:

— Զարհուրելի զվարճանք,- ացցսաց անանուն կախարդը:

— Իսկ քո կարծիքով ինչ է դա: Կարո՞ղ ես գուշակել,- հարցրեց Հոգսեն Զննողը:

— Այստեղ գուշակելու ոչինչ էլ չկա: Պարզ երևում է,- պատասխանեց մյուսը.- Սա Կոպենհագենն է կամ մի որևէ ուրիշ մեծքաղաք. ախր դրանք իրար շատ են նման… Սա մեծ քաղաք է:

— Դա ճահճաջրի կաթիլ է,- բարբառեց Հոգսեն Զննողը:

Առաջադրանքներ

Ա) Ստեղծագործությունից դո’ւրս գրեք տրված մտքերը հաստատող օրինակներ:

• Մարդիկ իրար նախանձում են, չեն հանդուրժում մյուսի առավելությունը: