Էդգար Ալեքսանյանի ուսումնական բլոգ

1. Ո՞ր դեպքում է կատարվում մեխանիկական աշխատանք:

երբ մի մարմին մյուս մարմնին ուժ գործածելով դիրքը փոխում է։

1. Ինչի՞ց է կախված մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը:

ուժից և առարկայի անցած ճանապարի

1. Լրացրու բաց թողնված բառը
   Երկրի վրա կյանքը պայմանավորված է ……արեգակի ճառագայթներով……… :
2. Էներգիայի ի՞նչ տեսակներ են ձեզ հայտնի:

ջերմային, էլեկտրական, քիմիական, միջուկային

1. Ի՞նչպես են կենդաները և բույսերը ստանում օրգանական նյութեր:

հողից և արևի ճառագայթներից

1. Ի՞նչ է բնութագրում ջերմաստիճանը։

ջերմաստիճանը բնութաագրում է օդի ջերմաստիճանը

1. Ե՞րբ են մարմինները ջերմային հավասարակշռության վիճակում։

Եթե տաք և սառը մարմինները հպվում են, ապա որոշ ժամանակ անց նրանց ջերմաստիճանները հավասարվում են։

1. Ջերմաչափների ի՞նչ տեսակներ գիտեք։

գազային,ելեկտրական,սնդիկի,Հեղուկ,Օպտիկական ։

1. Ի՞նչպես պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից։

զգուշորեն

1. Ի՞նչ ջերմային երևույթներ գիտեք:

գոլոշիացման,խտացման,պնդացման։

1. Ո՞ր երևույթներն են կոչվում հալում և պնդացում:

Հալումը անցում է պինդ վիճակից հեղուկ վիճակի, իսկպնդացումը անցում է հեղուկ վիճակից պինդ վիճակ:

1. Ո՞ր մեծությունն է կոչվում եռման ջերմաստիճան :

Եռման ջերմաստիճան կոչվում է այն ջերմաստիճանը, որի դեպքում հեղուկը սկսել է եռալ:

1. Ո՞ր երույթներն են կոչվում գոլորշացում և խտացում:

Նյութի անցումը հեղուկ վիճակից գազային վիճակ կոչվում է գոլորշացում։
Նյութի անցումը գազային վիճակից հեղուկ վիճակը կոչվում է խտացում :

1. Ի՞նչ է մարմնի կշիռը:

P-ն մարմնի կշիռն է՝ հենարանի վրա մարմնի կողմից ազդող ուժըP-ն մարմնի կշիռն է՝ հենարանի վրա մարմնի կողմից ազդող ուժը

1. Ո՞ր երևույթն են անվանում տիեզերական ձգողությունը:

դրա պատճառը Երկրի ձգողությունն է

1. Ո՞ր ուժն է կոչվում ծանրության ուժ:

Տիեզերական ձգողության ուժի դրսևորումներից է Երկրի կողմից նրա մակերևույթին մոտ գտնվող մարմինների վրա ազդող ուժը, որն անվանում են ծանրության ուժ:

1. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:

բոլոր մարմինները տարածության մեջ փոխում են իրենց դիրքերը:

1. Ի՞նչի նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:

1. Ի՞նչով է իրարից տարբերվում շարժումները:

1. Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը:Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:

կմ ժամ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 854; 856; 863; 865

854. Մարմնի զանգվածի մոտավոր արժեքը 1 կգ ճշգրտությամբ
     հավելուրդով հաշվելիս չափման սխալը 350 գ է: Որքա՞ն կլինի
     պակասորդով հաշվելու չափման սխալը:

1կգ=1000գ

1000-350=650

856. Ցանկապատի երկարության մոտավոր արժեքը 1 մ ճշգրտությամբ
     պակասորդով հաշվելիս չափման սխալը 35 սմ է: Գտե՛ք պակասորդով հաշվելու չափման սխալի և հավելուրդով հաշվելու չափման սխալի տարբերության բացարձակ արժեքը:

100+35=135սմ

հավկ=2 մ

200-135=65

|65-35|=30

863. Երկու վարպետներ, աշխատելով առանձին,
     կարող են կատարել նույն աշխատանքը
     համապատասխանաբար 10 և 12 օրում։ Աշխատանքի ո՞ր մասը կկատարեն վարպետները՝ մեկ օր աշխատելով միասին։

1/10+1/12=6+5/60=11/60

865. Այգում աճում են միայն խնձորենիներ և դեղձենիներ, ընդ որում
     դեղձենիների քանակը 3 անգամ պակաս է խնձորենիների
     քանակից։ Այգու բոլոր ծառերի քանի՞ տոկոսն են դեղձենիները։

3+1=4

100:4=25%

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 826-ա,գ; 827-ա; 828-ա; 835-ա,գ; 840; 841

826. Օգտվելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական
     օրենքներից՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով.

a)-3/4+2-11/12+3/4+11/12=

(-3/4+3/4)+(-11/12+11/12)+2=

-3/4+3/4=0

-11/12+11/12=0

0+0+2=2

g)8 3/5-6/3/7-4/15-1 1/25+6 3/7=

(-6 3/7+6 3/7)+8 3/5+(-4/15)+(-1 1/25)=

-6 3/7+6 3/7=0

-4/15-1 1/25=

1 1/25+4/15=1 3+20/75=-1 23/75=

8 3/5-1 23/75=7 45-23/75=7 22/75

827. Հաշվե՛ք (a + b) + c և (c + b) + a արտահայտությունների արժեքները,
     եթե՝

a)a=-3 8/9

b=-4 5/12

c=+2 4/15

(-3 8/9+(-4 5/12))+2 4/15=

3 8/9+4 5/12=7 24+15/36=7 39/36=7 13/12=-8 1/12

-8 1/12+2 4/15=

8 1/12-2 4/15=6 5-16/60=5 49/60

828. Հաշվե՛ք a ⋅ (b ⋅ c) և c ⋅ (b ⋅ a) արտահայտությունների արժեքները,
     եթե՝

a)a=-2 1/2

b=-6 3/5

c=3 3/4

=-2 1/2x(-6 3/5×3 3/4)=

-30/5×15/4=-45/2

-5/2x(-45/2)=225/2=112 1/2

ասարանական առաջադրանքներ՝ 801-ա,գ,ե; 802-ա,գ,ե; 804-ա; 813; 815

a)(4/5):(1/8)=

4/5:1/8=4/5×8/1=32/5=6 2/5

g)(-5 6/7):-(9 5/14)=

-5 6/7:(-9 5/14)=

41/7:131/14=41/7:14/131=82/131

e)(-1 9/17):(-2/17)=

26/17:2/17=26/17×17/2=13

a)(-7/8):(5/16)=

7/8:5/16=7/8×16/5=-14/5=-2 4/5

g)(-4 3/4):(1 9/10)=

19/4:19/10=19/4×10/19=5/2=2 1/2

e)(17 3/8):(-16 7/16)=

139/8:263/16=139/8×16/263=-268/263=-1 5/263

804)

a)(-17 14/25+8 1/25):(-7/25)=

-17 14/25+8 1/25=

17 14/25-8 1/25=9 14-1/25=-9 13/25

-238/25:(-7/25)=

238/25:7/25=238/25×25/7=34

813. Բեռը տեղափոխելու համար անհրաժեշտ է 15 մեքենա՝ յուրաքան­
     չյուրը 6 1/2տ բեռնատարողությամբ։ Նույն բեռը տեղափոխելու հա­
     մար 2 1/2տ բեռնատարողությամբ քանի՞ մեքենա անհրաժեշտ
     կլինի։

15×13/2=195/2=97 1/2

195/2:5/2=195/2×2/5=39

815. Շրջանագծի երկարությունը 108 սմ է։ Ի՞նչ երկարություն ունի այդ
     շրջանագծով սահմանագծված շրջանի այն սեկտորի աղեղը, որի
     անկյունը հավասար է 180 Օ ­ի, 120 Օ ­ի, 90 Օ ­ի, 60 Օ ­ի, 30 Օ ­ի։ Կազմե՛ք
     համապատասխան համեմատություններ աղեղի երկա րու թյան և
     նրա սեկտորի անկյան մեծության հարաբերությունների համար։

360 O-108

180 O-x

x=360:180=2

x=108:2=54

360 O-108

120 O-x

x=360:120=3

x=108:3=36

360 O-108

90 O-x

x=360:90=4

x=108:4=27

360 O-108

60 O-x

x=360:60=6

x=108:6=18

360 O-108

30 O-x

x=360:30=12

x=108:12=9

ասարանական առաջադրանքներ՝ 797-ա,գ,ե; 798-ա,գ,ե; 799-ա,գ,ե; 807-ա,գ,ե; 808

Հաշվե՛ք

a)(-17/12)x(-4/7)=

17/12×4/7=17/21

g)(6/19)x(25/27)=

6/19×25/27=50/171

e)(-2/9)x(-9/10)=

2/9×9/10=1/5

Հաշվե՛ք

a)(-9/10)x(5/7)=

-9/10×5/7=-9/14

g)(14/15)x(-35/63)=

14/15x(-35/63)=-14/27

e)(12 2/3)x(-6/11)=(38/3)x(-6/11)

38/3x(-6/11)=-76/11=-6 10/11

Հաշվե՛ք

a)(30 6/7)x(2 7/8)=216/7×23/8=621/7=88 5/7

g)(-6 3/10)x(-2 11/25)=63/10×61/25=3843/250=15 93/250

e)(-3 3/4)x(4 91/100)=

-15/4×491/100=-1473/400=-3 273/400

Գտե՛ք տրված թվին հակադիր թիվը.

a)-18 1/2

g)-1/3

e)3/11

808. Կոորդինատային ուղղի վրա կետեր են նշված (տե՛ս նկ. 91)։ Գրե՛ք
     այդ կետերի կոորդինատները։

a=-2 2/4=-2 1/2

b=-1 1/4

o=0

c=2/4=1/2

d=1 3/4

e=2 3/4

1.       Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Մարգարտահատիկները-մարզական հատիկներ տարբեր մեծության են լինում: Աշխարհում ամենամեծը-ամենից մեծ լոնդոնյան-լոնդոնում գտնվող թանգարանի մեծահռչակ ութսունհինգ գրամանոց-գրամ ունեցող մարգարիտն է:

Համպարը թանկարժեք-թանկ գնով նյութ է, որը գործածվում է լավագույն օծանելիքների արտադրության մեջ: Դա սևավուն-սև գունով, քարանման-քարից պատրաստած նյութ է, որը միայն կաշալոտի աղիներում է լինում: Դա մեծ մասամբ հանում են տեգահար-տեգով ղոցված կաշալոտի աղիներից, բայց երբեմն ծովափին էլ կարող են գտնել:

2.  Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Անսահման-առանձ սահման հզորություն ու անսանձ գոռոզություն ուներ Թեմուրը: Միջնադարի-միջին դար ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ-ամենց մեծ պարտեզում և մեկամսյա-մեակ ամսվա որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի-սուրջը տեղացված գյուղերն անվանել էր Բաղդադ, Կահիրե, Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն-մեծ գույն քաղաքները որպես աննշան-առանձ նշաների գյուղեր տեսներ:

Մեր տոհմը Լոռու հին ազնվական տոհմերից մեկն է։ Իր մեջ ունի պահած շատ ավանդություններ։ Այդ ավանդություններից երևում է, որ նա եկվոր է, բայց պարզ չի՛, թե ո՛րտեղից։ Թե եկվոր է՛լ է, անհերքելի հիշատակարանները ցույց են տալիս, որ նա վաղուց է հաստատված Լոռու Դսեղ գյուղում։

Իմ հայրը, Տեր Թադեոսը, նույն գյուղի քահանան էր։ Ամենալավ և ամենամեծ բանը, որ ես ունեցել եմ կյանքում, այդ եղել է իմ հայրը։ Նա ազնիվ մարդ էր և ազնվական՝ բառի բովանդակ մտքով։ Չափազանց մարդասեր ու առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան, սակայն միշտ ուներ մի խոր լրջություն։ Թեև քահանա, բայց նշանավոր հրացանաձիգ էր և ձի նստող։

Իսկ մայրս բոլորովին ուրիշ մարդ էր։ Երկու ծայրահեղորեն տարբեր արարածներ հանդիպել էին իրար։ Մայրս – Սոնան, որ նույն գյուղիցն էր, սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, մի կատարյալ սարի աղջիկ էր, ինչպես գյուղացիքն են ասում,— մի «գիժ պախրի կով»։ Նա չէր կարողանում համբերել հորս անփույթ ու շռայլող բնավորությանը, և գրեթե մշտական վեճի մեջ էին այդ երկու հոգին։ Ա՛յդ էր պատճառը, որ հայրս երբեմն թաքուն էր տեսնում իր գործը։ Շատ է պատահել, որ, մայրս տանից դուրս է գնացել թե չէ, ինձ կանգնեցրել է դռանը, որ հսկեմ, ինքը ցորենը լցրել, տվել մի որևէ պակասավոր գյուղացու կամ սարից իջած թուրքի շալակը։

Իրիկունները, երբ տուն էինք հավաքվում, մայրս անդադար խոսում էր օրվան անցածի կամ վաղվան հոգսերի մասին, իսկ հայրս, թինկը տված՝ ածում էր իր չոնգուրն ու երգում Քյորօղլին, Քյարամը կամ ո՛րևէ հոգևոր երգ։

Ահա այս ծնողներից ես ծնվել եմ 1869 թվի փետրվարի 7-ին։ Մանկությունս անց եմ կացրել մեր գյուղում ու սարերում։

Մի օր էլ մեր դռանը մայրս ճախարակ էր մանում, ես խաղում էի, մին էլ տեսանք, քոշերը հագին, երկար մազերով ու միրքով, երկաթե գավազանը չրխկացնելով, մի օտարական անցավ։

–Հասի՛ր, էդ կլեկչուն կա՛նչիր, ամանները տանք, կլեկի,– ասավ մայրս։ Խաղս թողեցի, ընկա ուստի ետևից կանչեցի։ Դուրս եկավ, որ կլեկչի չէ, այլ մեր ազգականի փեսա տիրացու Սհակն է։ Սկսեցի զրույց անել։ Տիրացուն խոսք բաց արավ իր գիտության մասին։

– Տիրա՛ցու ջան, բա ի՜նչ կլինի, մեր գեղումը մնաս, երեխանցը կարդացնես,– խնդրեց մայրս։

– Որ դուք համաձայնվեք, ինձ պահեք, ես էլ կմնամ, ի՜նչ պետք է ասեմ,– հայտնեց տիրացու Սհակը։

Գյուղումն էլ տրամադրություն կար, և, մի քանի օրից հետո, տիրացու Սհակը դարձավ Սհակ վարժապետ։ Մի օթախում հավաքվեցին մի խումբ երեխաներ, տղա ու աղջիկ շարվեցին երկար ու բարձր նստարանների վրա, եղավ ուսումնարան, և այստեղից սկսեցի ես իմ ուսումը։

Մեր Սհակ վարժապետը մեզ կառավարում էր «գաւազանաւ երկաթեաւ»։ Իր երկաթե գավազանը, որ հրացանի շամփուրի էր նման, երբեմն ծռում էր երեխաների մեջքին, ականջները «քոքհան» էր անում և մեծ կաղնենի քանոնով «շան լակոտների» ձեռների կաշին պլոկում։ Ես չե՛մ կարողանում մոռանալ մանկավարժական այդ տեռորը։

Վարժապետի առջև կանգնած երեխան սխալ էր անում թե չէ, սարսափից իրան կորցնում էր, այլևս անկարելի էր լինում նրանից բան հասկանալ, մեկը մյուսից հիմար բաներ էր դուրս տալի։ Այն ժամանակ կարմրատակում, սպառնալի, չուխի թևերը էտ ծալելով, տեղից կանգնում էր վարժապետը ու բռնում… Քիթ ու պռունկն արյունոտ երեխան, գալարվելով, բառաչում էր վարժապետի ոտների տակ, զանազան սրտաճմլիկ աղաչանքներ անելով, իսկ մենք, սփրթնած, թուքներս ցամաքած, նայում էինք ցրտահար ծտերի նման շարված մեր բարձր ու երկար նստարանների վրա։ Ջարդած երեխային վերցնում էին մեջտեղից։

– Արի՛,– դուրս էր կանչում վարժապետը հետևյալին…

Մի երեխայի ուսումնարան ղրկելիս հայրը խրատել էր, թե՝ «վարժապետն ի՛նչ որ կասի, դու էլ էն ասա»։ Եկավ։

Վարժապետն ասում է՝ «Ասա՛ այբ»։

Նա էլ կրկնում է՝ «Ասա այբ»։

– Տո շան զավակ, ես քեզ եմ ասում՝ «Ասա այբ»։

– Տո շան զավակ, ես քեզ եմ ասում՝ «Ասա այբ»։

Այս երեխայի բանը հենց սկզբից վատ գնաց, և այնքան ծեծ կերավ, որ մի քանի ժամանակից «ղաչաղ» ընկավ, տանիցն ու գեղիցը փախավ, հանդերումն էր ման գալի։ Բայց մեր Սհակ վարժապետի չարությունից չէր դա։ Այս տեսակ անաստված ծեծ այն ժամանակ ընդունված էր և սովորական բան էր մեր գյուղական ուսումնարաններում։ Գյուղացիներից էլ շատ քչերն էին բողոքում։ Այդ ծեծերից ես չկերա, որովհետև վարժապետը քաշվում էր հորիցս, բայց մանավանդ մորիցս էր վախենում։ Չմոռանամ, որ Սհակ վարժապետին սիրում էին մեր գյուղում և մինչև օրս հիշում են։

Տասը տարեկան, մեր գյուղից հեռացել եմ Ջալալօղլի, ուր մեծ և օրինակելի ուսումնարան կար, այդ ժամանակ Լոռում շատ հայտնի «Տիգրան վարժապետի» հսկողության տակ։ Այնտեղից էլ անցել եմ Թիֆլիս՝ Ներսիսյան դպրոց, որ չեմ ավարտել։Շատ վաղ եմ սկսել ոտանավոր գրել։ 10—11տարեկան ժամանակս Լորիս-Մելիքովի վրա երգեր էին երգում ժողովրդի մեջ։ Այդ երգերին տներ էի ավելացնում և գրում էի զանազան ոտանավորներ–երգիծաբանական, հայրենասիրական և սիրային։ Սիրային ոտանավորներից մեկը, մի դեպքի պատճառով, տարածվեց ընկերներիս մեջ ու մնաց մինչև օրս։ Ահա՛ այդ ոտանավորը. 

Հոգուս հատոր, Սըրտիս կըտոր[1]), Դասիս համար Դու մի հոգար. Թե կան դասեր, Կա նաև սեր, Եվ ինչ զարմանք, Իմ աղավնյակ, Որ կենդանի Մի պատանի Սերը սըրտում՝ Դաս է սերտում։

Այս ոտանավորը գրված է 1881 կամ 82 թվին։ Չեմ կարող չհիշել, որ այն ժամանակ ոտանավոր էր գրում և իմ փոքր եղբայրը, որ կարդում էր ինձ հետ, և միշտ գտնում էին, որ նա ինձանից լավ է գրում։

Իմ տպված ոտանավորների մեջ ամենավաղ գրածը «Շունն ու Կատուն» է, որ գրել եմ 1886 թվին։ 1888 թ. ամուսնացել եմ։ Ծառայության եմ մտել մի քանի տեղ, բայց ամեն տեղ էլ չեն հավանել. այնպես որ «Պոետն ու Մուզայի» մեջ ուղիղն եմ ասել։

Սկզբնական շրջանում սիրել եմ ռուս բանաստեղծ Լերմոնտովին, ավելի ճիշտը–նրա այն գործերը, որ սովորել եմ ուսումնարանում։ Բայց, հենց որ ծանոթացել եմ եվրոպական բանաստեղծների և ավելի լայն գրականության հետ, այն օրվանից ինձ համար ամենասիրելին մնում է Շեքսպիրը։

Բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր անհասկանալի բառերը:

չոնգուրն-Արևելյան երաժշտական գործիք

կլեկի-անագի բարակ շերտ
Աառանձնացրու որևէ դրվագ, որը քեզ համար ամենատպավորիչն էր:

Այս երեխայի բանը հենց սկզբից վատ գնաց, և այնքան ծեծ կերավ, որ մի քանի ժամանակից «ղաչաղ» ընկավ, տանիցն ու գեղիցը փախավ, հանդերումն էր ման գալի։ Բայց մեր Սհակ վարժապետի չարությունից չէր դա։ Այս տեսակ անաստված ծեծ այն ժամանակ ընդունված էր և սովորական բան էր մեր գյուղական ուսումնարաններում։ Գյուղացիներից էլ շատ քչերն էին բողոքում։ Այդ ծեծերից ես չկերա, որովհետև վարժապետը քաշվում էր հորիցս, բայց մանավանդ մորիցս էր վախենում։ Չմոռանամ, որ Սհակ վարժապետին սիրում էին մեր գյուղում և մինչև օրս հիշում են։

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 780-ա,գ,ե; 781-ա,գ,ե; 782-ա,գ,ե; 790; 792

780. Կատարե՛ք գումարում

a)(-4 3/10)+(-6 4/5)=- 11 1/10

4 3/10+6 4/5=10 3+8/10=10 11/10=11 1/10

g)(13 2/5)+(9/10)=- 14 3/10

13 2/5+9/10=13 4+9/10=13 13/10=14 3/10

e)(9 1/5)+(-16 1/2)=

9 1/5-16 1/2=-7 3/10

16 1/2-9 1/5=7 5-2/10=7 3/10

Կատարե՛ք հանում.

a)(20 3/10)-(-8 1/4)=28 11/20

20 3/10+8 1/4=28 6+5/20=28 11/20

g)(11/100)-(-10 1/5)=10 31/100

11/100+10 1/5=10 11+20/100=10 31/100

e)(-9 3/10)-(-4 9/10)

-9 3/10+4 9/10=

9 3/10-4 9/10=5 3-9/10=4 4/10

Կատարե՛ք գործողությունները.

a)(-17 3/10- 6 1/5)- 14 1/10=

17 3/10+6 1/5=23 3+2/10=23 5/10=-23 1/2

-23 1/2-14 1/10=

23 1/2+14 1/10=37 5+1/10=-37 6/10

g)(-11 3/4+10 1/2)-18 5/12=

-11 3/4+10 1/2

11 3/4-10 1/2=1 3-2/4=-1 1/4

-1 1/4-18 5/12=

1 1/4+18 5/12=19 3+5/12=19 8/12=-19 2/3

e)-(14 3/88+ 2 7/8)

Ես իմ մանկության գարունները անց եմ կացրել մեր սարերում։

Շատ էի սիրում իմ տատոնց տունը ու միշտ այստեղ էի լինում։ Իմ քեռիներից ամենից փոքրը՝ Ահմադը, հովիվ էր։

Նա ինձ տանում էր, ման էր ածում գառների մեջ, հետը հանդից հաղարջի կարմիր ճյուղեր էր բերում ինձ համար, իսկ իրիկունները հանում էր սրինգն ու ածում։

Ու աստղալի, լուսնյակ գիշերները, ահագին խարույկի շուրջը բոլորած, ծափ էին տալի, խնդում էին իմ պապն ու տատը, իսկ ես թիթեռի նման թրթռում, պար էի գալի նրանց շրջանի մեջ։

Ահմադը թուրքի անուն է, դրա համար էլ երբ մենք խոզի միս էինք ուտում, միշտ տանեցիք հանաք էին անում, ծաղրում, ծիծաղում էին Ահմադի վրա, թե՝ Ահմադը հայացավ, Ահմադը հայացավ․․․

Իհարկե, անունը լսողը կասեր թուրք է, բայց հենց ներս մտներ, տեսներ, թե Ահմադը ինչպես էր ժաժ գալի տանը, հերիք էր, իսկույն կիմանար, որ տան սիրելի տղան է։

Ում կամենում էր, տուն էր բերում, պատվում, ճամփու դնում։ Աղքատը ողորմություն ուզեր, թե հարևանը՝ հացփոխ, իր ձեռքով տաշտից վերցնում էր տալիս։ Տան աղջիկներին ու փոքրերին հրամայում էր, ծեծում էր, սիրում էր, ինչպես և մյուս քեռիներս։ Անասունների համար հոգին տալիս էր։ Մինը հիվանդանալիս գրեթե ինքն էլ հետն էր հիվանդանում, էնքան էր սիրում։ Ինքն էլ էնպես սիրելի էր ամենքին։ Ահմադը հիվանդանում էր թէ չէ՝ մեր ուրախությունն էլ հետը կտրում էր։ Ու ամբողջ օրը տատս ու պապս չորս կողմը պտտվում էին, ինչ-որ լավ բան էին գտնում, շուրջն էին հավաքում, խնդրում էին, թե ուրիշ ինչ կուզի սիրտը։Բ

Մի առավոտ էլ վեր կացա, տեսնեմ՝ բոլոր տանեցիք տխուր են։ Իմ տատը արտասվելով քթքթում էր, ման էր գալի անկյուններում, ու ինքը չէր իմանում, թե ինչ էր անում։

Հարսներն ու աղջիկները լուռ, տխուր ներսուդուրս էին անում։ Վրանի դռան կողքին նստած խոսում էր իմ պապը, իսկ մի քիչ հեռու գլխիկոր նստած էին քեռիներս։

― Աստված լինի քու օգնականը, բալա ջան,― խոսում էր պապս։― Չոր քարին գնալիս՝ չոր քարն էլ կանաչի քեզ համար։ Պակաս օրդ խնդությունով անց կենա․․․ Դե, վեր կաց, օրն անց է կենում, ճամփեդ երկար է։ Վեր կաց, բալա ջան։

Ահմադը չուխի փեշով աչքերը սրբեց, վեր կացավ, եկավ մոտեցավ իմ պապին։ Պապս գրկեց, համբուրեց Ահմադին, ու աչքերը լցվեցին արտասուքով։

― Քո աշխատանքը մեզ հալալ արա, Ահմադ ջան, մեր աղ ու հացն էլ քեզ հալալ լինի, քո մոր կաթնի պես։ Մեզ մտիցդ գցես ոչ։ Թե աջողություն ունենաս՝ իմացրու, որ հարեհաս լինենք։ Դե, գնա, քեզ մատաղ, աստված բարի ճամփա տա։

Ապա թե տատս գրկեց, համբուրեց Ահմադին, հետո մնացածները լաց լինելով ձեռն առան։ Ապուշ կտրած փոքրերիս էլ Ահմադը համբուրեց և մի երկու կով, հորթ, գոմեշ, ձագ, մի կտրկան ոչխար, մի բարձած էշ առաջն արած, մի երկու շուն էլ ետը գցած, ճանապարհ ընկավ։

Մյուս քեռիներս ուղեկցում էին Ահմադին։― Աստված բարի ճամփա տա, Ահմադ ջան, գնաս բարով, բալա ջան,― ձեռքը ճակատին դրած՝ ետևից ձայն էր տալի պապս։Գ

Ահմադը անցավ սարի մյուս կողմը, մյուս քեռիներս վերադարձան։ «Բայց ինչու՞ էին լաց լինում մեր տանը, քեռի Ահմադը ո՞ւր գնաց»,― մտածում էի ես։

― Ահմադը ո՞ւր գնաց, նանի,― հարցրի իմ տատին։

― Իրենց տուն գնաց,― պատասխանեց տատս։

― Իրենց տունը ո՞րն է․․․․

― Ուրիշ տեղ է։

― Ահմադը ո՞վ էր որ․․․․

― Ահմադը թուրք էր, մեր ծառան էր։ Է՜, քանի տարի մեր տանն էր․․․ Հիմի իր իրավունքն առավ ու գնա՜ց․․․․

― Բա էլ չի՞ գալու։

― Չէ՜, բալա ջան, գնա՜ց․․․

1. Անծանոթ բառերը դո՛ւրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

հանաք-Կատակ

2. Ո՞ր հատվածներից է երևում, որ Ահմադը ,,տան սիրելի տղան,, էր: 

3. Ներկայացրո՛ւ հայ ընտանիքի և թուրք ծառայի հարաբերությունները: