Էդգար Ալեքսանյանի ուսումնական բլոգ

Սևուկ ամպեր վար եկան
Օրան, օրան,
Սարի վրա շար եկան։
Ծագեց առավոտ
Պաղեց, սառավ օդ։

Գոռաց երկինք, բուք արավ,
Հևաց, հևաց.
Ծերուկ երկիր սուգ արավ։
Ճաքեց հեռուն ամպ,
Երկիր դողաց-բա՛մբ։

Բողբոջ արև շող կապեց,
Դողաց, սողաց,
Արյուն-ամպից քող կապեց։
Վառեց լեռան լանջ,
Լեռան ցավատանջ։

Տեղաց անձրև մաղ տալով,
Մարմանդ-մարմանդ,
Հոգնած տերև շաղ տալով։

Առաջադրանքներ

1. Կարդա՛ բանաստեղծությունը և նկարի՛ր քեզ ամենից շատ դուր եկած հատվածը։

Բողբոջ արև շող կապեց,
Դողաց, սողաց,
Արյուն-ամպից քող կապեց։
Վառեց լեռան լանջ,
Լեռան ցավատանջ։

2. Բացատրիր արտահայտությունները

վար եկան-ներքև իջան

շար եկան-շարվեցին

մաղ տալ-մաղել

շաղ տալ-փռել

քող կապել-քարկապ

3. Փորձիր քո բառերով պատմել բանաստեղծությունը։

4 . Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները:

վար-վեր

պաղել-շոգել

հեռու-մոտիկ

վառել-հանգացնել

5. Դուրս գրիր բանաստեղծության այն տողերը, որոնց մեջ գույն կա։

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

4. Ձայնագրի՛ր բանաստեղծությունը և նկարաշարի օգնությամբ տեսանյութ պատրաստի՛ր:

Ծառեր, թփեր լեցուն միրգ,
Մառան տարան գիրկ ու գիրկ,
Աշուն սնավ։

Տարափ ու բուք փչելով,
Վայուն–մայուն ճչելով՝
Աշուն ծնավ։

Սաղարթ–սաղարթ սարսելով,
Ոսկի տերև դարսելով
Աշուն քնավ։

Առաջադրանքներ

1. Կարդա՛ բանաստեղծությունը՝ առանձնացնելով անծանոթ բառերը:

2. Բացատրի՛ր բառերը

ծնավ-երեխա ունեցավ

սնավ-ուտելիք տվեց,կերակրեց

քնավ-քնեց

3.Նկարի՛ր քեզ դուր եկած հատվածը։

Սաղարթ–սաղարթ սարսելով,
Ոսկի տերև դարսելով
Աշուն քնավ։

4․ Բացատրի՛ր ոսկի տերև բառակապակցությունը և գործածի՛ր նախադասության մեջ։

Դեղնած տերևներով ծառ,դեղին տերև:

Աշնանը ծառերը պատվում են ոսկե տերևներով:

5. Կադա՛ ընդգծված բառերը և փորձի՛ր բառազույգեր կազմել։

Օրինակ՝ սարսել-դարսել

միրգ-գիրկ

սնավ-ծնավ

փչելով-ճչելով

սարսելով-դարսելով

6. Բանաստեղծության պատկերներին համապատասխան ֆոտոշարք պատրաստի՛ր։

Տե՛ս օրինակը

Ներկայացնում է Դավիթ Հարությունյանը

6. Ձայնագրիր բանաստեղծության ընթերցումդ, ֆոտոշարքի կամ նկարաշարի համադրությամբ տեսանյութ պատրաստի՛ր:

23 Հինգշաբթի

Տրված բառերը վանկատիր:
Ա. Ար-քա-յա-կան, մե-ծա-նալ, կենտ-րո-նա-կան, վերջ-նա-կան, ճեր-մա-կա-թեվ:
Բ. Հե-վա-սպառ, կե-ղե-վա-պատ, տե-րե-վա-թափ, կա-րե-վո-րել, թե-վա-տա-րած:
Գ. Ան-կըր-կըն-ելի, ան-դըն-դա-խոր, մը-տա-ծել, գըտ-նել, ար-կըղ:

Տրված վանկերը միացրու՛: Ընդգծվածները ինչու՞ են կոչվում գաղտնավանկ:
Օրինակ՝
սըր-տոտ-սրտոտ

Գը-լուխ-գլուխ, աս-տըղ-աստղ, հըռ-չակ-հռչակ, գը-նացք-գնացք, վըխ-տալ-վխտալ, ան-կըրկ-նե-լի-անկրկնելի, շը-րըխ-կան-շրխկան,  թըռ-վը-ռալ-թռվռալ, կըրկ-նու-թյուն-կրկնություն, ձե-ռըն-տու-ձեռնտու:

Տրված բառերը վանկատի՛ր գաղտնավանկի ը-երը գրելով:
Կրկին-կըր-կին, դռնբաց-դը-ռըն-բաց, երբեմն-եր-բեմըն, գրքային-գըր-քա-յին, կրակ-կը-րակ, ուրեմն-ու-րե-մըն, ծանր-ծա-նըր, սրտաբաց-սըր-տա-բաց, զվարթ-զը-վարթ, տխրել-տըխ-րել, խմբավորել-խըմ-բա-վո-րել :

24 Ուրբաթ

Կատարել առաջադրանքները

Տրվածբառերըհնչյունախմբերիենբաժանված: Ուշադրությո´ւնդարձրուդրանց մեջմտնողձայնավորներինուբաղաձայններինևպատասխանի´րհարցերին:

Մարդասեր — մար-դա-սեր, կառապան — կա-ռա-պան, ձեռագիր

-ձե-ռա-գիր, հեռագիր-հե — ռա-գիր, մեղեդի — մե-ղե-դի, բարեկամ

-բա-րե-կամ,աշակերտ — ա-շա-կերտ, ուրիշ- ու-րիշ, օղապարան

-օ-ղա-պա-րան, օրինակ — օ-րի-նակ:

Վանկը քանի՞ հնչյունից կարող է կազմվել:

Վանկում ինչպիսի՞ հնչյունի առկայությունն  է պարտադիր:

26. Նախորդվարժությանօրինակով՝տրվածբառերըվանկերի բաժանի´ր (փակագծումտրվածէդրանցքանակը):

Ա-րա-հետ (3), կա-ծան (2), հե-րոս (2), բե-րան-բաց (3), ար-կա-ծա-յին

(4), ար-դա-րա-դատ (4), կար-գա-պահ (3), հեր-թա-կան (3),

մա-տա-կա-րա-րել (5), ա-զա-տա-սեր (4):

Տրվածենվանկեր: Վերականգնի´րվանկատված (վանկերի

բաժանված) բառերը:

Օրինակ՝

թե-թե-վա-նալ – թեթևանալ:

Ա. Տե-րև-տերև, ա-րև-մուտք-արևմուտք, ա-րև-կող-արևկող, Տա-թև-Տաթև:

Բ. Տե-րե-վա-թափ-տերևաթափ, անձ-րե-վա-յին-անձրևային, ա-րե-վոտ-արևոտ, հե-վալ-հևալ, բե-վե-ռա- յին-բևեռային, ձե-վա-կան-ձևական, թե-վա-վոր-թևավոր, ու-ղե-վոր-ուղևոր,սե-վա-նալ-սևանալ:

Տրվածբառերըվանկատի´ր (վանկերիբաժանի՛ր): Ընդգծի՛րայն  և— երը, որոնքվանկատմանժամանակերկուտառով (ե, վ) չենգրվում:

Սևուկ-սե-վուկ, թեթևություն-թե-թե-վու-թյուն, անձրև-ան-ձը-րև, բարևել-բա-րե-վել, կարևոր-կա-րե-վոր, արևշող-ա-րե-վա-շող, թևանցուկ-թե-վան-ցուկ, տևական-տե-վա-կան, թեթև-թե-թև:

25 Շաբաթ

Գրավոր պատմիր, թե տրված բառն ի՞նչ են նշանակում:

Գիրք, դիմակ, դերասան, ընկույզ, ժպիտ, երեխա:

Քո կարծիքով տրված հնչյունախմբերից որո՞նք են բառեր: Պատասխանդ պատճառաբանի՛ր:
Բարդի, աղեկի, հեղուկ, կնիրպա, թանձր, չաբեռալ, կանչել:

Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է բառը:

Բացատրի՛ր, թե գլուխ բառը ամեն մի նախադասության մեջ ինչ իմաստով է կիրառված՝ փոխարինելով խելք, ղեկավար, կատար, ծայր, մաս, վրա բառերով: Ո՞ր նախադասության մեջ գլուխ բառը այլ բառով չես կարող փոխարինել:

Արջը գլուխը բարձրացրեց:
Սարի գլխին ինչ-որ բան է փայլում:
Այս մարդը գլուխ չունի:
Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր:
-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը, — որոտաց զորավարը՝ դիմելով գլխիկոր զինվորներին:
Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին:
Գերանի գլխից բռնի՛ր:

272.Միևնույն քաղաքից միևնույն ուղղությամբ միաժամանակ դուրս եկան երկու մեքենաներ:Նրանցից մեկը 1 ժամում անցնում էր 65կմ,մյուսը՝ 80կմ:Որքա՞ն կլինի նրանց հեռավորությունը 7 ժամ հետո:

65×7=455

80×7=560

560-455=115

273.Կայարանից միաժամանակ հակառակ ուղություններով դուրս եկան երկու գնացքներ:Առաջին գնացքը 1 ժամում անցնում էր 60կմ,երկրորդը՝90կմ:Ի՞նչ հեռավորություն կլինի նրանց միջև 14 ժամ անց:

60×14=840

90×14=1260

1260-840=420

275.Դարբինը 14 օրում պիտի պատրաստեր 280 պայտ՝ ամեն օր պատրաստելլով հավասար քանակներով պայտեր:Սակայն նա օրական 8 պայտով ավելի էր պատրաստում:Քանի՞ օրում դարբինը կատարեց պատվերը:

280:14=20

20+8=28

280:28=10

277.Երկու վաճառողները օրվա ընթացքում պիտի վաճառեին 95 կարկանդակ:Օրվա վերջում չվաճառված էր մնացել 7 կարկանդակ,իսկ առաջին վաճառողը վաճառել էր 47 կարկանդակ:Վաճառողներից ո՞րն էր ավելի շատ կարկանդակներ վաճառել և որքանո՞վ ավելի:

95-7=88

88-47=41

Պատ.՛առաջին վաճառողը վաճառել էր ավելի շատ կարկանդակ քան երկրորդ:

251

երկու ավազանները սկսեցին ջուր լցնել ընդորում առաջինում արդեն 15 դույլ ջուր կար իսկ երկրորեը դատարկ էր։Քանի ժամ հետո ավազաններու նույն քանակությամբ ջուր կլինի եթե 1 ժամում առաջինի մեջ լցվում է 60 դույլ ջուր իսկ երկրորդում 63 դույլ։

լուծում

1) 63 – 60=3 դույլ ջուր

2) 15 : 3=5 ժ

Պատ.՝5 ժ:

Ապանքատար գնացքը արդեն 5 ժ էր,ինչ ճանապարհին էր,երբ նույն կայարանից նույն ուղությամբ շարժվեցին ճեպընտաց գնացքը։Քանի ժամ հետո ճեպընթաց գնացքը կհասնի ապրնքատարին,եթե ապրանքատար գնացքը 1 ժամում անցնում է 60 կմ,իսկ ճեպընթացը 90։

Լուծում

1) 90 – 60 = 30 կմ

2) 5 x 60=300 կմ

3) 300 : 30=10 ժ

Պատ․՝ 10-ը ժ:

12 միանման անոթների մեջ տեղաորվում է 36 լ ղաղոխի հյութ։Դույլի տարողությունը 4 անգամ մեծ է անոթի տարողությունից։Քանյի դույլ կպահանջվի 120 լ ղախողի հյութ լցնելու համար։

Լուծում

1) 36 : 12=3 լ – 1 անոթի տարողություն

2) 4 x 3=12 տարողություն -1 դույլի տարողություն

120 : 12=10 դույլ

Պատ.`10 դույլ:

235

Կիռառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվեք առավել հարմար եղանակով:

դ.1035+49+465+101=

1035+465+49+101=2000

ե.654+17+346+250+750=

654+346+250+750+17=2017

զ.2059+2311+441+689+14=

2059+441+2311+689+14=5514

239

Մի արտադրամասում կար 53 հաստոց,իսկ մյուսում 12-ով ավելի:Երկրորդ արտադրամասում ավելացրեցին ևս 17 հաստոց:Ընդամենը քանի հաստոց եղավ երկու արտադրամասերում : Կփոխվի արդյոք հաստոցների այդ քանակը եթե հաստոցներըն ավելացնեն առաջին արտադրամասում:

53+12=65

65+17=83

53+83=136

245

Երկու ցանկապատ ներկելու համար անհնրաժեշտ եղավ 25 աման ներկ յուրաքնչյուր 3 կգ:Առաջին ցանկապատը ներկելու համար օգտագործվեց 24կգ ներկ: Քանի կիլոգրամ ներկ օգտագործվեց երկրորդ ցանկապատը ներկելու համար:

24:3=8

25-8=18

224.Աստղանիշների փոխարեն տեղադրեք համեմատման ճիշտ նշանը:

ա.3x(18-9)+6×7 < 24:3:2+91

226.Գործվածքի՝36մ երկարություն ունեցող կտորից կարել էն 12 միանման թիկնոց:Քանի՞ մետր գործվածք է անհրաժեշտ 15 այդպիսի թիկնոց կարելու համար

36:12=3

15×3=45

227.Մարդատար գնացքը կազմված է 16 վագնից,որոնցից յուրաքանչյուրում կա 56 տեղ:Քանի ազատ տեղ է մնացել,եթե գնացք է նստել 837 ուղևոր:

16×56=896

896-837=59

230.Աղջիկը 2 տարեկան է:Հայրը նրանից մեծ է 30 տարով:Քանի՞ անգամ է հայրը մեծ աղջկանից:Հարյն աղջկանից քանի՞ անգամ մեծ կլինի 4 տարի անց:

30+2=32

32+4=36

2+4=6

36:6=6

Յուլիսիս Մաքոլի անունով փոքրիկ տղան մի օր կանգնեց խլուրդի նոր բացած անցքի առաջ, իրենց տան բակում, որը գտնվում Էր Կալիֆոռնիայի Իթաքա քաղաքի Սանթա Կլարա փողոցի վրա։ Խլուրդը խոնավ, թարմ հողը դուրս հրեց և աչքի տակով նայեց տղային, որը, իհարկե, անծանոթ էր, բայց գուցեև թշնամի չէր։ Մինչ տղան այս հրաշքը ամբողջությամբ կվայելեր, Իթաքայի թռչուններից մեկը թռավ դեպի բակի մեծ ընկուզենին և, տեղավորվելով մի ճյուղի վրա, սկսեց երգել՝ տղայի հափշտակությունը հողից դեպի ծառը գրավելով։ Հետո, այդ բոլորից ավելի հրաշալի, հեռվում մի հին գնացք ֆշշաց և շարժվեց։ Տղան լսեց ֆշշոցը և զգաց, որ գնացքի շարժվելուց երերաց ոտքի տակի հողը։ Դրանից նա սկսեց վազել ավելի արագ (նրան այդպես թվաց), քան որևէ կենդանի էակ ամբողջ աշխարհում։

Նա ճիշտ ժամանակին հասավ երկաթգծին. տեսավ անցնող գնացքը՝ շոգեքարշից մինչև բեռնատար վագոնը։ Նա ձեռքով ոդջունեց մեքենավարին, բայց մեքենավարը չպատասխանեց։ Նա ողջունեց նաև գնացքի մեջ եղող ուրիշ հինգ հոգու, բայց նրանցից ոչ մեկը չպատասխանեց աղայի ողջույնին։ Նրանք կարող էին այդ անել, բայց չարեցին։ Վերջապես երևաց մի նեգր՝ հենված բեռնատար վագոնի եզրին։ Կառաշարի աղմուկի մեջ Յուլիսիսը լսեց այդ մարդու երգը.

Այլևս մի լար, մի լար, լեդի, այսօր մի լար,

Եկ մի երգ երգենք մեր Քենթըքիի տան պատվին,

Եկ այդ հեռավոր տան երգը երգենք։

Յուլիսիսը ողջունեց նրան, իսկ հետո մի հրաշալի և անսպասելի բան պատահեց։ Այդ մարդը, որ սև էր և մյուսներից տարբեր, ձեռքով ողջունեց Յուլիսիսին՝ բղավելով.

— Տուն եմ գնում, փոքրիկ, գնում եմ իմ ծննդավայրը։

Փոքրիկ տղան և նեգրը ձեռքով էին անում իրար, մինչև որ գնացքը կորավ տեսադաշտից։

Ապա Յուլիսիսը նայեց շուրջը։ Ահա իր աշխարհը. տարօրինակ, զարմանալի, անիմանալի, բայց և այնքան գեղեցիկ։ Ճանապարհով բեռը շալակին մի ծերուկ անցավ։ Յուլիսիսը նրան էլ ձեռքով արեց, բայց ծերուկն այնքան զառամյալ էր և հոգնած, որ չէր կարող հրճվել փոքրիկ տղայի բարեկամական ցույցից։ Ծերունին նայեց Յուլիսիսին այնպես, կարծես ինքն էլ, տղան էլ վաղուց մեռած լինեին։

Փոքրիկ տղան շրջվեց և դանդաղ քայլեց դեպի տուն։ Նրա ականջում դեռ գնացքի ձայնն էր։ Նեգրի երգն ու զվարթ խոսքերը՝ տուն եմ գնում, փոքրիկ, գնում եմ իմ ծննդավայրը։

Նա այլևս այդ ամենի մասին չէր մտածում, երբ հասավ չինա ծառի տակ և ոտքով խփեց ծառից ընկած դեղին, հոտած պտուղին։ Իսկ մի րոպե հետո նա ժպտաց Մաքոլիների ժպիտով, այն մեղմ, իմաստուն, թաքուն ժպիտով, որը այո է ասում ամեն ինչին։

Երբ շրջվեց փողոցի անկյունը և տեսավ Մաքոլիների տունը, սկսեց ցատկոտել՝ ոտքով քշելով փողոցում ընկած կոշիկի մի կրունկ։ Այս զվարճանքից նա սայթաքեց ու ընկավ, բայց վեր կացավ ու շարունակեց քայլել։

Մայրը բակում հավերին կուտ էր տալիս։ Նա տեսավ որդու սայթաքելը, ընկնելն ու վեր կենալը։ Տղան արագ հասավ մորը և լուռ կանգնեց կողքին։ Իսկ հետո հավաբան մտավ ձու փնտրելու։ Մի հատ գտավ, վերցրեց նայեց և զգուշությամբ հանձնեց մորը։ Դրանով նա ուզեց ասել մի բան, որ մեծերից ոչ մեկը չի կռահի, երեխան էլ չի հիշի, որ պատմի։

Առաջադրանքներ

1. Ուշադիր կարդա՛ և դուրս գրի՛ր Յուլիսիսին բնութագրող հատվածները:

Յուլիսիս Մաքոլի անունով փոքրիկ տղա:

1. Առանձնացրո՛ւ քեզ ամենից դուր եկած հատվածը և մեկնաբանի՛ր ընտրությունդ:

Նա ձեռքով ոդջունեց մեքենավարին, բայց մեքենավարը չպատասխանեց։ Նա ողջունեց նաև գնացքի մեջ եղող ուրիշ հինգ հոգու, բայց նրանցից ոչ մեկը չպատասխանեց տղայի ողջույնին։ Նրանք կարող էին այդ անել, բայց չարեցին։

Ինձ շատ դուր է եկել այս հատվածը, որովհետև հետևյալ տողերում երևում է, որ փոքրիկ տղան շատ քաղաքավարի է, մի քիչ զվարճալի, հետաքրքրասեր և բարի։ Նա չի հուսահատվում, երբ իրեն փոխադարձաբար չեն բարևում։

1. Պատմիր Յուլիսիսի ու նրա ընտանիքի մասին:

Յուլիսիս Մաքոլիների ընտանիքը մեղմ ժպիտ ունեն, իմաստուն, թաքուն ժպիտ, որը այո է ասում ամեն ինչին։ Յուլիսիսը և մայրիկը ապրում էին գյուղում, և մայրկը հավերին կուտ էր տալիս, իսկ Յուլիսիսը ձու էր փնտրում։

1. Բացատրի՛ր տեքստում ընդգծված մտքերը:

Խլուրդը խոնավ, թարմ հողը դուրս հրեց և աչքի տակով նայեց տղային, որը, իհարկե, անծանոթ էր, բայց գուցեև թշնամի չէր-Ամեն անծանոթ մարդ թշնամի չէ։

Նա ձեռքով ոդջունեց մեքենավարին, բայց մեքենավարը չպատասխանեց։ Նա ողջունեց նաև գնացքի մեջ եղող ուրիշ հինգ հոգու, բայց նրանցից ոչ մեկը չպատասխանեց տղայի ողջույնին։ Նրանք կարող էին այդ անել, բայց չարեցին-Փոքրիկ տղան շատ քաղաքավարի է, մի քիչ զվարճալի, հետաքրքրասեր և բարի։ Նա չի հուսահատվում, երբ իրեն փոխադարձաբար չեն բարևում, սակայն կարող էին բարևել։

Այդ մարդը, որ սև էր և մյուսներից տարբեր, ձեռքով ողջունեց Յուլիսիսին՝ բղավելով-Շատերից տարբերվող մարդը բարևեց տղային, մինչ այդ ոչ ոք չէր բարևել։

Ապա Յուլիսիսը նայեց շուրջը։ Ահա իր աշխարհը. տարօրինակ, զարմանալի, անիմանալի, բայց և այնքան գեղեցիկ-Յուլիսիսի պատկերացումով աշխարհը տարօրինակ էր, զարմանալի, սակայն նա սիրում էր այդ աշխարհը, քանի որ ան գեղեցիկ էր։

Դրանով նա ուզեց ասել մի բան, որ մեծերից ոչ մեկը չի կռահի, երեխան էլ չի հիշի, որ պատմի-Երեխաների մտքերը մեծերը չեն կարողանա կռահել։

167

Տուփում կա 41 գնդիկներ կարմիր կապույտ և նարնջագույ։ Կարմիր գնդիկները 20 անգամ ավելի են քան նարնջագույննը։Քանի կապույտ գնդիկ կա տուփում։

Լուծում

41-1=40

1×20=20

40-20=20

168

Աշակերտը կառդալով օրական 10 էջ 6 օրվա ընթացքում կարդացել է գրքի կեսը։Քանի էջ կա գրքում։

Լուծում

10×6=60

60×2=120

170

Զրահավորված ասպետի զանգվածը 120 կգ է ընդ որում ասպետի զանգվածը 40 կգ-ով մեծ է զրահի զանգվածից։Գտեք ասպետի և զրահի զանգվածներն առանձին-առանձին։

120-40=80

80-կգ զրահ 120-կգ ասպետ

Երկու թվերից որն է ավելի մեծ:

ա.12374 > 9389

բ.567213 > 566213

գ.դ.9999 < 11111

դ.874563 > 785674

ե.3766520032 > 476389935

զ.10010000 < 100010000

Երկու թվերից որն է ավելի մեծ:

ա.2367894 < 2367994

բ.13456 < 53456

գ.89337658 < 3321002567

դ.1111121111 < 1111511111

ե.9930399 < 9931399

զ.67676776 < 676776767

Կատարեք բաժանում և ստացված թվերը դասավորեք աճման կարգով:

236:4=59

14056:7=208=028

29400:1960=15

4025:171«